İsti havada idman təhlükəlidirmi? - Alimlərdən mühüm AÇIQLAMA

Aztəhsil.az  beynəlxalq araşdırmaya əsasən xəbər verir:

Mütəxəssislərin fikrincə, isti hava səbəbindən fiziki aktivliyin azalması gələcəkdə yüz minlərlə vaxtından əvvəl ölümə səbəb ola bilər.

İsti havada fiziki aktiv qalmaq asan deyil. Bu səbəbdən ABŞ, Kanada və Meksikada keçirilən 2026-cı il Dünya Kuboku zamanı futbolçulara hər hissənin 22-ci dəqiqəsində əlavə su fasilələri verilir. Güclü El Nino hava hadisəsi səbəbindən bu yay rekord istilərin gözlənildiyini nəzərə alsaq, açıq havada idman etmək daha çətin olacaq.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, həddindən artıq isti havada qaçış və ya futbol oynamaq təkcə narahatlıq yaratmır, həm də istilik vurması riskini artırır.

Argentina Katolik Universitetinin ətraf mühit və həyat tərzi epidemioloqu Kristian Qarsiya-Vitulski qeyd edir ki, yüksək temperatur zamanı piyada gəzmək, velosiped sürmək, açıq havada idman etmək və hətta gündəlik piyada hərəkət etmək daha çox fiziki güc tələb edir.

Onun rəhbərlik etdiyi yeni araşdırmaya görə, iqlim dəyişikliyi nəticəsində temperaturun artması insanların daha az hərəkət etməsinə səbəb ola bilər. Nəticədə 2050-ci ilə qədər hər il təxminən 470 mindən 700 minədək insanın vaxtından əvvəl həyatını itirəcəyi proqnozlaşdırılır.

Alimlər nəyi tövsiyə edirlər?

Mütəxəssislər idmanı səhər tezdən və ya axşam, havanın daha sərin olduğu saatlarda etməyi məsləhət görürlər. Məşq üçün günəş altında deyil, kölgəlik əraziləri seçmək də orqanizmə düşən istilik yükünü azalda bilər.

Onların sözlərinə görə, yalnız temperatur deyil, havanın rütubəti də vacibdir. Rütubət yüksək olduqda tərin buxarlanması çətinləşir və bədən özünü lazımi qədər soyuda bilmir. Hava dövranının zəif olduğu qapalı məkanlarda idman etmək də istilik stresi riskini artırır.

Çox isti günlərdə məşqin müddətini qısaltmaq, intensivliyi azaltmaq və daha çox fasilə vermək tövsiyə edilir.

Mümkün olduqda fasilələr zamanı kondisionerli otaqda və ya kölgədə dincəlmək, soyuq su və ventilyatordan istifadə etmək faydalıdır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, buz paketindən istifadə etməkdənsə, əlləri və ön qolları soyuq suya salmaq, bədənə su tökmək və ya yaş, soyuq dəsmaldan istifadə etmək daha effektiv soyutma üsuludur.

Araşdırmalar həmçinin göstərir ki, məşqdən əvvəl bədən temperaturunu bir qədər aşağı salmaq təhlükəli həddə çatana qədər daha çox vaxt qazandırır. Bunun üçün buzlu su qəbul etmək də faydalı ola bilər.

Alimlər isti havada məşq edən insanların orqanizminin təxminən 7–14 gün ərzində bu şəraitə uyğunlaşdığını bildirirlər. Lakin bu uyğunlaşma daimi deyil və isti havada fiziki aktivlik dayandırıldıqda zamanla itə bilər.

Hansı hallarda idmanı dayandırmaq lazımdır?

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, istilikdən tükənmə halları getdikcə daha çox müşahidə olunur və hətta peşəkar idmançılar da istilik vurması riski ilə üzləşə bilərlər.

Onların fikrincə, məşq zamanı başgicəllənmə, ürəkbulanma, güclü yorğunluq və ya ürəkdöyünmə hiss edilərsə, idman dərhal dayandırılmalı, sərin yerə keçilməli və bədən soyudulmalıdır.

Kristian Qarsiya-Vitulski hesab edir ki, istilik dalğaları daha tez-tez baş verdiyi üçün insanlar təkcə nə qədər hərəkət etdiklərini deyil, həm də nə vaxt, harada və necə fiziki aktiv olduqlarını yeni iqlim şəraitinə uyğunlaşdırmalıdırlar.